راهنمای انتخاب پلیت کشت سلول بر اساس تعداد خانه
پلیت کشت سلول از ساده ترین اما مهم ترین ابزارهای کشت سلولی در هر آزمایشگاه است. شما هر بار که تصمیم میگیرید یک خط سلولی را پاساژ بدهید، تست سمیت دارو انجام بدهید يا فقط وضعیت سلامت سلول ها را زیر میکروسکوپ چک کنید، در عمل در حال انتخاب بین انواع پلیت کشت سلول هستید؛ از پلیت 6 خانه تا 12، 24، 48 و 96 خانه. تعداد خانه ها فقط یک عدد روی جعبه نیست، بلکه روی حجم محیط کشت، تعداد نمونه هایی که تست می کنید، میزان مصرف سرم و حتی کیفیت داده های شما تاثیر میگذارد. اگر بدانید برای هر نوع آزمایش کدام مدل مناسب تر است، هم در زمان و هزینه صرفه جویی میکنید و هم نتایج قابل اعتماد تری میگیرید. در ادامه این مطلب سعی میکنیم مهم ترین نکات انتخاب پلیت و تفاوت ها را مرور کنیم تا در زمان خرید پلیت کشت سلول و مقایسه قیمت پلیت کشت سلول انتخاب هدفمند تری داشته باشید.
انواع پلیت کشت سلول بر اساس تعداد خانه
وقتی صحبت از پلیت کشت سلول ميشود، اولين سوال عملي اين است که “چند خانه لازم دارم؟” انتخاب بين پلیت 6 خانه تا 96 خانه فقط به فضاي انکوباتور يا موجودي انبار بستگي ندارد، بلکه به نوع آزمايش، تعداد نمونه ها و حجم محيط کشت هم مربوط است. در اين بخش به طور خلاصه پر کاربرد ترين پلیت ها را مرور ميکنيم تا تصوير روشنتري از کاربرد هر کدام داشته باشيد.
پلیت کشت سلول 6 خانه: براي زماني مناسب است که ميخواهيد سطح زياد و حجم بالاي محيط کشت در هر خانه داشته باشيد. اين مدل معمولا براي کشت هاي طولاني مدت، آزمايش هايي که نياز به تعويض هاي مکرر محيط دارند يا وقتي که ميخواهيد سلول را با جزئيات بالا زير ميکروسکوپ اينورت ببينيد استفاده ميشود. حجم بيشتر محيط در هر چاهک کمک ميکند محيط کمتر خشک شود و تغييرات ناگهاني در pH و غلظت مواد کمتر اتفاق بيفتد، اما در عوض مصرف محيط کشت و سرم بيشتر خواهد شد.
پلیت کشت سلول 12 و 24 خانه: پلیت هاي 12 و 24 خانه حالت مياني بين تعداد نمونه و حجم محيط هستند. اگر ميخواهيد چند شرايط مختلف را همزمان تست کنيد، غلظت هاي متفاوت يک دارو را مقايسه کنيد يا يک سري آزمايش هاي اپتيمايزه کردن شرايط کشت انجام بدهيد، اين دو مدل انتخاب مناسبي هستند. سطح هر چاهک هنوز براي تصوير برداري خوب است و شما ميتوانيد هم از نظر مورفولوژي سلول و هم از نظر بقاي سلول ارزيابي انجام بدهيد. در عين حال نسبت به پلیت 6 خانه مصرف محيط کشت و FBS منطقي تر و اقتصادي تر خواهد بود.
پلیت کشت سلول 48 و 96 خانه: وقتي تعداد نمونه ها يا تکرارها زياد است، معمولا سراغ پلیت هاي 48 و 96 خانه ميروند. اين پلیت ها براي تست هاي رنگ سنجي مثل MTT، XTT، تست زنده ماني، سنجش سمیت دارو و آناليز دوز پاسخ ايده آل هستند، چون حجم هر چاهک کمتر است و مصرف معرف ها به شکل محسوسي کاهش پيدا ميکند. پلیت کشت سلول 96 خانه به طور خاص با ريدر ميکروپلیت و ريدر الايزا سازگار است و امکان خوانش سريع تعداد زيادي نمونه را فراهم ميکند. در عوض، سطح هر چاهک کوچک تر است و براي تصوير برداري هاي خيلي دقيق ميکروسکوپي انتخاب ايده آل نيست، مگر اين که فقط بخواهيد يک نگاه کلي به يکنواختي کشت بيندازيد.
در بعضي آزمايش هاي بسيار پر تعداد يا کارهاي هاي تروپوت، از پلیت هاي 384 خانه هم استفاده ميشود، اما اين مدل ها بيشتر در آزمايشگاه هاي مجهز و خطوط غربال گري خودکار کاربرد دارند و براي کار روتين کشت سلول در اغلب آزمايشگاه ها ضروري نيستند.
چه طور تعداد خانه مناسب را انتخاب کنیم؟
حالا که با مدل هاي مختلف پلیت آشنا شديم، سوال اصلي اين است که براي آزمايش خودتان چه تعداد خانه اي را بايد انتخاب کنيد. انتخاب درست پلیت کشت سلول ميتواند هم هزينه هاي شما را کم کند و هم خطاهاي آزمايش را کمتر کند. چند عامل عملي را همزمان بايد در نظر بگيريد.
تعداد نمونه و تکرار هاي مورد نياز: اول از همه ببينيد چند شرايط مختلف ميخواهيد تست کنيد و براي هر کدام چند تکرار نياز داريد. اگر مثلا ۳ شرايط با ۳ تکرار داريد، پلیت 24 يا 48 خانه براي شما مناسب است و اگر بخواهيد ۸ تا ۱۰ شرايط با تکرار بالا تست کنيد، منطقي است که به سمت پلیت 96 خانه برويد. هر قدر تعداد خانه ها بيشتر باشد، شما ميتوانيد ديتاي آماري قوي تري جمع آوري کنيد، اما بايد حواستان باشد حجم محيط و معرف ها هم متناسب با آن افزايش پيدا کند يا درست برنامه ريزي شود.
نوع آزمايش و روش خوانش: نوع خوانش داده ها هم در انتخاب پلیت کشت سلول نقش مهمي دارد. اگر قرار است بيشتر با ميکروسکوپ اينورت کار کنيد و روي مورفولوژي و تصوير برداري تمرکز داشته باشيد، پلیت هاي 6، 12 يا 24 خانه گزينه هاي بهتري هستند، چون سطح بزرگ تر و ميدان ديد واضح تري ميدهند. در مقابل، اگر آزمايش شما بر پايه جذب نوري، فلورسانس يا لومي نسانس است و ميخواهيد با ريدر ميکروپلیت کار کنيد، پلیت 96 خانه معمولا مناسب تر است و به شما اجازه ميدهد تعداد زيادي نمونه را در يک ران اندازه گيري کنيد.
حجم محيط کشت و مصرف سرم: يکي ديگر از نکات مهم، حجم در دسترس محيط کشت و سرم است.
در پلیت 6 خانه، براي اين که سلول ها سالم بمانند معمولا بايد حجم بيشتري از محيط کشت را در هر چاهک بريزيد، در حالي که در پلیت 48 يا 96 خانه با حجم هاي کمتر هم ميتوانيد آزمايش را انجام بدهيد. اگر محيط کشت گران قيمت است يا دسترسي به سرم محدود است، بهتر است به سمت پلیت هاي با تعداد خانه بيشتر برويد تا مصرف معرف ها را کاهش بدهيد، البته به شرط اين که با نوع آزمايش شما همخواني داشته باشد.
نوع سلول و حساسيت آن: برخي خطوط سلولي بسيار حساس هستند و در حجم هاي کم محيط يا تغييرات سريع pH آسيب ميبينند. در اين موارد پلیت هاي 6 يا 12 خانه که حجم بيشتري در هر چاهک دارند ميتوانند انتخاب امن تري باشند. در مقابل، براي سلول هاي نسبتا مقاوم يا سلول هاي سوسپانسيوني که بيشتر به صورت شناور رشد ميکنند، پلیت هاي 24، 48 يا 96 خانه به خوبي جواب ميدهند و به شما اجازه ميدهند تعداد شرايط بيشتري را همزمان آزمايش کنيد.
برنامه شما براي تکرار آزمايش و تحليل داده ها: اگر از همان ابتدا ميدانيد که قرار است يک آزمايش را چند بار در روز ها يا هفته هاي مختلف تکرار کنيد، بهتر است اندازه پلیت را طوري انتخاب کنيد که بتوانيد هر بار دقيقا همان چينش شرايط و تکرار ها را تکرار کنيد. اين کار باعث ميشود تحليل داده ها راحت تر شود و بتوانيد نتايج دفعات مختلف را با هم مقايسه کنيد. گاهي بهتر است به جاي يک پلیت 96 خانه که شلوغ و سخت مديريت ميشود، دو پلیت 24 خانه يا يک پلیت 24 و يک 48 خانه انتخاب کنيد تا چيدمان شرايط مرتب تر بماند و در طول پروژه دچار سردرگمي نشويد.
در ادامه، سراغ نکات عملي در استفاده از پلیت هاي چند خانه ميرويم تا خطاهاي رايج در کار روزمره کشت سلول را کمتر کنيم.
اشتباهات رایج در انتخاب و استفاده از پلیت کشت سلول
با وجود تجربه زیاد در کشت سلولی، بسیاری از خطاها به شکل تکراری رخ میكنند و معمولاً ناشی از انتخاب اشتباه پلیت یا استفاده نادرست از آن هستند. شناخت این خطاها باعث میشود نتیجه آزمایش قابل اعتمادتر شود و نیاز به تکرارهای غیرضروری کمتر شود.
استفاده از پلیت 96 خانه برای تصویربرداری دقیق: پلیت 96 خانه سطح و میدان دید کوچکتری دارد و معمولاً برای تصویربرداری با بزرگنمایی بالا مناسب نیست. در این مدل، چسبندگی سلولها بخشی از کار را سخت میکند و نور هنگام عبور از کف چاهک دچار پراکندگی میشود. اگر هدف شما ثبت مورفولوژی با جزئیات بالا است، پلیت 6، 12 یا 24 خانه بهمراتب انتخاب بهتری است و تصویر واضحتری میدهد.
انتخاب پلیت non treated برای سلول های چسبنده: پلیت های non treated برای سلول های سوسپانسیونی و تست هایی که نیاز به چسبندگی ندارند مناسب هستند. اگر اشتباهی این مدل را برای سلول های چسبنده به کار ببرید، سلول ها به خوبی متصل نمی شوند و هنگام شستشو یا تعویض محیط به راحتی جدا می شوند. برای خطوط چسبنده باید از پلیت های tissue culture treated استفاده شود تا اتصال مناسب ایجاد شود.
بایوتکنولب