انواع میکروتیوب آزمایشگاهی

میکروتیوب چیست؟

اگر در گوگل عبارت «میکروتیوب چیست» يا «انواع میکروتیوب ها» را جستجو کرده ايد، احتمالا وسط کار های روتين ازمایشگاهی دنبال يک جواب ساده و کاربردی هستيد. ميکروتیوب در واقع يک لوله پلاستیکی کوچک از جنس پلی پروپيلن است که برای کار با حجم های کم نمونه در ازمایشگاه استفاده می شود. اين ميکروتیوب پلاستیکی معمولا در اندازه های مختلف مثل میکروتیوب 0.2 ميلي ليتر، میکروتیوب 1.5 ميلي ليتر و ميکروتیوب 2 سي سی تولید می شود و به خاطر بدنه مخروطی و درب متصل، به راحتی داخل ميکرو سانتريفيوژ قرار می گيرد.

تقريبا در هر ازمایشگاه تحقيقاتی، مولکولی يا تشخيصی، يک رديف از انواع میکروتیوب روی بنچ ديده می شود. از میکروتیوب استریل برای کار های حساس مولکولی و کشت سلول گرفته تا میکروتیوب استریپ در قالب نوار های چند تايی برای pcr، همه اين ها زير مجموعه خانواده ميکروتیوب ازمایشگاهی هستند. انتخاب درست اندازه میکروتیوب (0.2، 1.5 يا 2 سي سی)، نوع درب و استريل بودن يا نبودن آن، مستقيما روی دقت نتايج و امنيت نمونه های شما اثر می گذارد.

وقتی برای تجهيز ازمایشگاه خود به فکر خرید میکروتیوب می افتيد، فقط يک لوله ساده نمی خريد؛ بلکه بايد بين انواع میکروتیوب با حجم ها و گريد های مختلف انتخاب کنيد و در ادامه مقاله ببينيد قیمت میکروتیوب 2 سی سی يا مدل های ديگر به چه عواملی بستگی دارد و کدام نوع ميکروتیوب پلاستیکی برای کار شما مناسب تر است. در بخش های بعدی به صورت جزئی تر سراغ ساختار، اندازه ها و دسته بندی انواع میکروتیوب ازمایشگاهی می رويم.

آشنایی با ساختار میکروتیوب ازمایشگاهی

برای اين که بتوانی بين انواع میکروتیوب ها بهتر انتخاب کنی، بايد اول ساختار يک میکروتیوب ازمایشگاهی را بشناسی. هر میکروتیوب پلاستیکی از سه بخش اصلی ساخته می شود: بدنه، درب و جزئيات ظاهری مثل درجه بندی و فضای ليبل. اين سه بخش در کنار هم تعيين می کنند که يک ميکروتیوب برای چه کاربردی مناسب است، چه اندازه میکروتیوب برای کار تو بهتر است و موقع خرید میکروتیوب بايد دنبال چه ويژگی هايی باشی.

انواع میکروتیوب بر اساس حجم

وقتی می خواهی بین انواع میکروتیوب ها انتخاب کنی، اولین چیزی که باید به آن دقت کنی اندازه میکروتیوب است. بیشتر مدل های رایج میکروتیوب ازمایشگاهی در بازه حجم 0.2 تا 2 میلی لیتر تولید می شوند و هر کدام برای یک نوع کار خاص طراحی شده اند. اگر فقط به شکل ظاهری این لوله های کوچک نگاه کنی، شاید فرق زیادی نبینی؛ اما انتخاب اشتباه حجم می تواند باعث هدر رفت نمونه، سخت شدن سانتریفیوژ یا حتی خطای آزمایش شود.

در ادامه، پر مصرف ترین حجم ها یعنی میکروتیوب 0.2، میکروتیوب 1.5 و میکروتیوب 2 سی سی را جداگانه بررسی می کنیم تا هنگام خرید میکروتیوب بدانید هر کدام بیشتر برای چه کاری مناسب است.

میکروتیوب 0.2 میلی لیتر؛ انتخاب اصلی برای PCR و کار های مولکولی

میکروتیوب 0.2 میلی لیتر معمولا کوچک ترین حجم در بین انواع میکروتیوب است و بیشتر در تست های PCR و real time PCR استفاده می شود. این نوع میکروتیوب پلاستیکی به خاطر حجم کم، انتقال حرارت بسیار خوبی دارد و دمای بلوک ترمال سایکلر را سریع به مخلوط واکنش منتقل می کند. به همین دلیل، کیفیت واکنش و تکرارپذیری نتایج تا حد زیادی به انتخاب درست این نوع میکروتیوب وابسته است.

در بسیاری از پروتکل های مولکولی، به جای میکروتیوب تکی از میکروتیوب استریپ استفاده می شود؛ یعنی چند میکروتیوب 0.2 میلی لیتر کنار هم به صورت نوار 8 تایی یا 12 تایی قرار می گیرند. این طراحی باعث می شود کار با تعداد زیادی نمونه در یک ران PCR ساده تر شود و خطر جابه جایی نمونه ها کاهش پیدا کند. هنگام خرید این مدل ها، بهتر است به شفافیت درب و بدنه، کیفیت قفل شدن درب و سازگاری با دستگاه PCR خود دقت کنی.

اگر کار آزمایشگاهت بیشتر روی PCR، طراحی پرایمر، کلونینگ و تست های مولکولی می چرخد، داشتن یک یا چند برند مطمئن از میکروتیوب 0.2 و استریپ های با کیفیت، بخشی از سبد ثابت مصرفی های شما خواهد بود.

میکروتیوب 1.5 میلی لیتر؛ پر مصرف ترین حجم در آزمایشگاه

وقتی صحبت از انواع میکروتیوب در یک آزمایشگاه تحقیقاتی یا آموزشی می شود، معمولا اولین چیزی که همه به آن فکر می کنند میکروتیوب 1.5 میلی لیتر است. این حجم، استاندارد طلایی اکثر کار های روزمره است:
استخراج DNA و RNA، رسوب پروتئین، شستشو، رقیق سازی، آماده سازی محلول ها و نگهداری موقت نمونه ها.

میکروتیوب ازمایشگاهی 1.5 میلی لیتر معمولا بدنه مخروطی دارد تا رسوب در نوک لوله جمع شود و جدا کردن سوپرناتانت با پیپت راحت باشد. در هنگام خرید میکروتیوب در این حجم، بهتر است موارد زیر را چک کنی:

• شفاف بودن بدنه برای دیدن رسوب و فاز های جدا شده
• کیفیت لولا و درب برای جلوگیری از نشت هنگام سانتریفیوژ
• امکان انتخاب بین مدل های استریل و غیر استریل متناسب با نوع کار
• وجود درجه بندی واضح روی بدنه برای تخمین سریع حجم

این حجم به قدری پر مصرف است که در اکثر آزمایشگاه ها، قیمت میکروتیوب 1.5 و کیفیت برند های مختلف به صورت دائمی مقایسه می شود تا بین هزینه و کیفیت تعادل خوبی برقرار شود. اگر فقط بخواهی یک نوع میکروتیوب برای شروع کار انتخاب کنی، تقریبا همیشه میکروتیوب 1.5 میلی لیتر امن ترین انتخاب است.

میکروتیوب 2 سی سی؛ برای حجم های بیشتر

وقتی حجم نمونه بیشتر از حالت معمول است یا قرار است رسوب بیشتری جمع آوری شود، استفاده از میکروتیوب 2 سی سی منطقی تر است. این مدل به نوعی نسخه بزرگ تر میکروتیوب 1.5 محسوب می شود و فضای بیشتری برای محلول، رسوب یا بافر شستشو فراهم می کند. در برخی پروژه ها، مخصوصا در کار های پروتئینی یا سلولی، داشتن چند ردیف میکروتیوب 2 سی سی کنار سایر انواع میکروتیوب ها ضروری است.

در زمان بررسی قیمت میکروتیوب 2 سی سی معمولا متوجه می شوی که اختلاف قیمت آن با حجم 1.5 خیلی زیاد نیست، اما همین افزایش حجم می تواند تعداد لوله های مورد نیاز، تعداد دفعات سانتریفیوژ و حتی حجم بافر مصرفی را کاهش دهد. به همین دلیل در پروژه های طولانی مدت، توجه به این جزئیات می تواند در مدیریت هزینه ها موثر باشد.

در کار های حساس تر، معمولا از مدل های مقاوم تر و حتی میکروتیوب استریل در حجم 2 سی سی برای نگهداری نمونه های حساس یا عفونی استفاده می شود. ترکیب درست بین انتخاب حجم، نوع درب و استریل بودن یا نبودن، به تو کمک می کند از هر میکروتیوب پلاستیکی نهایت کارایی را بگیری و در عین حال بخش مالی آزمایشگاه را هم مدیریت کنید.

انواع میکروتیوب بر اساس نوع درب

در کنار اندازه میکروتیوب، نوع درب هم در انتخاب بين انواع میکروتیوب ها مهم است. در واقع ايمنی نمونه، احتمال نشت و راحتی کار روزمره تا حد زيادی به همين جزئیات بستگی دارد.

رایج ترين مدل میکروتیوب ازمایشگاهی، ميکروتيوب درب فشاری است. اين درب ها:

• سريع باز و بسته می شوند
• برای کار های روتين، استخراج و سنجش پروتئين مناسب هستند
• در صورت انتخاب برند مناسب، در سانتريفيوژ نشت نمی کنند

اگر مصرف روزانه بالا داری و می خواهی خرید میکروتیوب را اقتصادی انجام دهی، مدل درب فشاری معمولا انتخاب اصلی است.

در میکروتیوب پلاستیکی پيچ دار، درب رزوه دارد و بعضی مدل ها اورينگ هم دارند. اين مدل ها برای:

• نگهداری طولانی در فريزر
• جابه جايی نمونه های عفونی يا خطرناک
• جلوگيری حداکثری از نشت

استفاده می شوند. طبيعی است که قیمت میکروتیوب 2 سی سی يا ساير حجم ها در مدل های پيچ دار معمولا بالاتر از نوع فشاری است.

میکروتیوب استریپ در واقع چند میکروتیوب 0.2 هستند که به صورت نوار 8 تایی يا 12 تایی به هم متصل اند و برای PCR به کار می روند. اين طراحی:

• کار با تعداد زياد نمونه را ساده می کند
• ريسک جابه جايی نمونه ها را کم می کند
• با اکثر ترمال سايکلر ها سازگار است

اگر بخش زيادی از کار آزمایشگاه روی PCR است، داشتن استريپ های استاندارد در کنار ميکروتيوب تکی ضروری است.

انواع میکروتیوب بر اساس کاربرد

فقط حجم و نوع درب مهم نيست؛ گاهی جزئيات فنی تعيين می کند از کدام مدل میکروتیوب ازمایشگاهی استفاده کنی.

میکروتیوب استریل و غیر استریل

• میکروتیوب استریل برای کشت سلول، کشت باکتری و بسياری از کار های مولکولی لازم است.
• مدل غير استريل برای کار های آموزشی، روتين و آماده سازی محلول ها کافی است.
• در زمان خرید میکروتیوب اگر به صورت ناخودآگاه مدل غير استريل را برای کار های حساس استفاده کنی، احتمال آلودگی بالا می رود.

میکروتیوب DNase RNase free

برای استخراج و نگهداری DNA و RNA، وجود DNase و RNase يک کابوس است. در اين شرايط، استفاده از:

• ميکروتيوب توليد شده در شرايط پاک
• با برچسب DNase RNase free

باعث می شود نتايج پايدار تر و قابل اعتماد تر باشند.

کدام میکروتیوب برای کدام آزمایش مناسب است؟

در يک نگاه، می توان بين انواع میکروتیوب ها اين طور انتخاب کرد:

با همين چند قاعده ساده، انتخاب در زمان خرید میکروتیوب هدفمند تر می شود.

نکات مهم در استفاده از میکروتیوب

برای هر نوع میکروتیوب ازمایشگاهی چند نکته ساده ولی مهم وجود دارد:

• لوله را تا لبه پر نکن تا هنگام سانتريفيوژ يا فريز شدن، درب تحت فشار قرار نگيرد.
• قبل از سانتريفيوژ، از بسته بودن کامل درب مطمئن شو.
• روی بدنه يا درب، نام نمونه و تاريخ را واضح بنويس.
• ميکروتيوب خم شده، ترک دار يا تغيير شکل داده را دوباره استفاده نکن.

اين ريزه کاری ها کمک می کنند از هر میکروتیوب پلاستیکی حداکثر کارايی را بگيری.

پرسش های متداول درباره انواع میکروتیوب ها

آيا همه ميکروتيوب ها قابل اتوکلاو هستند؟
خير. قابليت اتوکلاو بايد روی بسته بندی ذکر شده باشد. بعضی مدل ها فقط برای يک بار مصرف طراحی شده اند.

برای کار های مولکولی حتما بايد ميکروتيوب dnase rnase free استفاده شود؟
برای کار های حساس روی DNA و RNA بهتر است، چون آلودگی آنزيمی می تواند نتايج را کاملا خراب کند.

فرق اصلی ميکروتيوب 1.5 و 2 سی سی چيست؟
بيشتر در حجم و نحوه استفاده است. 1.5 حجم روتين و روزمره است، 2 سی سی برای نمونه های حجيم تر و رسوب های سنگين تر استفاده می شود.

برای PCR از چه نوع ميکروتيوبی استفاده کنم؟
معمولا از میکروتیوب 0.2 تکی يا میکروتیوب استریپ شفاف، سازگار با ترمال سايکلر و ترجیحا dnase rnase free استفاده می شود.